ابراهيم اصلاح عربانى
389
كتاب گيلان ( فارسى )
نسبتا درست و به موقع عمليات ترميم حصاركشى و امور مراقبتى و واكارى و نيز عمليات پرورش جنگل ، حاصل كار جنگلكارى از نظر كارشناسان بسيار رضايتبخش مىباشد . ( جدول شمارهء 6 ) به طوريكه ملاحظه مىشود ميانگين سطح جنگلكارى از سال 1368 تا سال 1371 معادل 200 هكتار مىباشد كه اگر هزينهء جنگلكارى هرهكتار را به طور متوسط حداقل 000 ، 200 ريال درنظر بگيريم مجموعا هرسال مبلغ 000 ، 000 ، 40 ريال به صورت هزينهء جنگلكارى و يا مزد و درآمد نصيب جنگلنشينان گرديده كه اگر هزينههاى بهرهبردارى و پرورش و مراقبت و غيره را نيز معادل آن منظور كنيم ملاحظه مىشود كه سالانه رقمى معادل 000 ، 000 ، 80 ريال فقط به صورت مزد عايد جنگلنشينان حوزهء تعاونى شده است . بهرهبردارى جنگلنشينان طرح بهرهبردارى از جنگل مستلزم وجود جادههاى جنگلى است كه بتوان با استفاده از تراكتور و ماشينهاى مخصوص چوبكشى ، تنهء درختان را به صورت كامل يا به صورت گردهبينه ، « 2 » هيزم و زغال و غيره از داخل جنگل به كنار جادهء اصلى و ماشينرو و يا ايستگاه محصولات جنگلى حمل نمود . غير از جادههاى اصلى و شنريزى شده حوزهء طرح ، جادههاى فرعى ديگرى نيز در داخل قطعات مورد بهرهبردارى احداث مىشود كه اين جادهها بيشتر مورد استفادهء تراكتور و يا زتور و تاف قرار مىگيرد . ( تاف ماشينى سنگين و قوى راهسازى است كه در قسمت جلو مانند بولدوزر داراى يك تيغه است و در قسمت عقب داراى وينچ و سيم بوكسل مىباشد . به وسيلهء آن تنهء سنگين درختان از داخل جنگل و محل قطع به محل مورد نظر حمل مىشود . زتور داراى چرخ زنجيرهاى و تاف داراى چرخ لاستيكى است . ) در حوزهء تعاونى ، تنهء درختان پس از قطع به صورت گردهبينه و تراورس « 3 » و كاتين « 4 » و چوب تونلى « 5 » و هيزم و زغال مورد بهرهبردارى قرار مىگيرد . جدول شمارهء 7 - آمار توليد فرآوردههاى جنگلى در حوزهء تعاونى از سال 1366 تا خرداد 1371 از آنجائىكه انجام عمليات قطع درختان جنگلى و تبديل آنها به انواع چوب نياز به آموزش دارد ، لذا تعدادى از كارگران فعال جنگلنشين حوزهء تعاونى ، عمليات صحيح قطع و تبديل را به وسيلهء اره موتورى و نيز راه صحيح كاربرد آن را در كلاسهاى مخصوص به مدت يك هفته فرامىگيرند . كلاسهاى مزبور از زمان تأسيس شركت تا سال 1372 زير نظر كارشناسان منابع طبيعى در دورههاى مختلف تشكيل شده است . كارگران دورهديده به طور مؤثرى در كارهاى بهرهبردارى تعاونى مشاركت دارند و حتى گاهى از آنها در انجام بهرهبردارى ديگر طرحهاى در دست اجراى مجاور حوزهء طرح نيز استفاده مىشود . چون جنگلهاى حوزهء تعاونى از نظر توليد چوب و نوع گونه از كيفيت پائين برخوردار است ، لذا بخش عظيمى از تنهء درختان به هيزم تبديل مىگردد و مقدار كمى نيز به كارخانههاى فيبر حسنرود ( در حوزهء بندر انزلى ) و يا به شركت چوب و كاغذ ايران ( چوكا ) حمل مىشود . قسمتى نيز وسيلهء كارگران كورهچى در حوزهء تعاونى به زغال تبديل گرديده سپس به بازار فروش در استان گيلان و يا استانهاى سراسر كشور عرضه مىشود . نمودار شمارهء 2 و جدول شمارهء 7 آمار توليد فرآوردههاى جنگلى را در حوزهء تعاونى از 1366 تا خرداد 1371 نشان مىدهد كه بخش اعظم هيزم توليدى به دليل فقدان بازار مصرف به زغال تبديل مىگردد و همچنين به علت مخروبه بودن جنگل ميزان چوبهاى تهيه شده از نظر مقايسه با حجم كل توليد بسيار نمودار شمارهء 2 توليد فرآوردههاى جنگلى در حوزهء تعاونى از سال 1366 تا 1371
--> ( 2 ) . گردهبينه قسمتى از تنهء اصلى درخت است كه از برش عرضى تنه حاصل شده و تقريبا داراى شكل استوانهاى مىباشد . طول گردهبينه نبايد از 2 متر كمتر باشد ؛ قطر ميانهء آن نيز نبايد كمتر از 30 سانتىمتر باشد . ( 3 ) . تراورس معمولا داراى ابعاد 16 * 26 * 260 سانتيمتر بوده و از تنه و قسمت صنعتى درخت به دست مىآيد . ( 4 ) . كاتين چوبهاى گرد تهيه شده از تنه يا شاخهء درختان را گويند . طول آن 5 / 1 تا 3 متر و قطر ميانهء آن 12 تا 30 سانتىمتر مىباشد . ( 5 ) . چوب تونلى ، چوب گردى است كه از تنهء اصلى درختان جوان و يا سرشاخههاى جوان استحصال مىگردد . طول آن حداكثر 40 / 2 متر و قطر آن حدود 14 تا 18 سانتيمتر است .